Skorzystaj z pomocy społecznej

Stało się coś złego? Jesteś w trudnej sytuacji? Nie masz gdzie mieszkać ani za co żyć? Jesteś ofiarą przemocy albo masz kłopoty z dziećmi? Skorzystaj ze wsparcia – sprawdź, jak je uzyskać.

Informacja o usłudze

Korzyści

Zgłoś się do ośrodka pomocy społecznej w swojej gminie. Dostaniesz różnego rodzaju wsparcie, które dostosujemy do twojej sytuacji.

Pomoc społeczna nie tylko wspiera osoby i całe rodziny, które mają problemy, ale też zapobiega trudnym sytuacjom. Dowiedz się, jakie ma możliwości oraz co może dla ciebie i twojej rodziny zrobić.

Kto może skorzystać z pomocy społecznej

  • osoby z polskim obywatelstwem, które mieszkają i przebywają w naszym kraju,
  • cudzoziemcy, którzy mieszkają i przebywają w Polsce, a dzięki zezwoleniu mogą:
    • osiedlać się,
    • być rezydentem długoterminowym państw Unii Europejskiej (UE),
    • mieszkać przez określony czas:
      • jako uchodźca (z odpowiednim statusem),
      • w ramach ochrony uzupełniającej,
      • w ramach zgody na pobyt tolerowany,
  • obywatele państw członkowskich UE i Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), którzy mieszkają i przebywają w Polsce,
  • ich rodziny, które mają tutaj prawo pobytu lub stałego pobytu.
Państwa Unii Europejskiej (UE) to: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.
 
Państwa Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) to: Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria.    

Pomoc społeczną dostają osoby i ich rodziny, których dotyczy:

  • ubóstwo,
  • sieroctwo,
  • bezdomność,
  • bezrobocie,
  • niepełnosprawność,
  • długa lub ciężka choroba,
  • przemoc w rodzinie,
  • handel ludźmi,
  • macierzyństwo lub wielodzietność,
  • bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
  • trudności w integracji – jeśli jesteś cudzoziemcem i masz w Polsce status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy w związku z określoną sytuacją (art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach),
  • trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
  • alkoholizm lub narkomania,
  • zdarzenie losowe lub sytuacja kryzysowa, na przykład pożar, lokalna powódź, wypadek,
  • klęska żywiołowa lub ekologiczna.

Co zrobić

  1. Złóż wniosek o pomoc do ośrodka pomocy społecznej. Szczegóły znajdziesz w sekcji Jak złożyć wniosek. 
  2. O pomoc dla ciebie może też wystąpić:
    • twój przedstawiciel ustawowy (na przykład rodzice, jeśli nie masz 18 lat),
    • inna osoba, jeśli się na to zgodzisz.

Ośrodek pomocy społecznej może ci przyznać pomoc z urzędu, o ile się na to zgodzisz.

Jak złożyć wniosek

  • osobiście,
  • pocztą.

Ile zapłacisz

Składanie wniosku o przyznanie pomocy społecznej jest bezpłatne.

Co zrobi ośrodek pomocy społecznej, kiedy dostanie twój wniosek

  1. Pracownik socjalny przeprowadzi rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu twojego zamieszkania albo w miejscu stałego czy czasowego pobytu.
  2. Wywiad jest niezbędny – to podstawa do udzielenia pomocy, bez niego jej nie dostaniesz.
  3. Pracownik socjalny przeprowadzi rodzinny wywiad środowiskowy w ciągu 14 dni roboczych od złożenia wniosku, a w szczególnie pilnych sprawach – w ciągu 2 dni.
  4. Pracownik socjalny:
    • zbierze dokumentację: zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości dochodu twojego oraz rodziny itp.,
    • ustali sytuację osób, które powinny ci pomóc (rodzice lub dzieci),
    • ustali sposób pomocy, której one tobie udzielą,
    • ustali, czy masz uprawnienia do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, a jeśli tak – to jakie.

O co pyta pracownik socjalny

Wasza rozmowa pozwoli ocenić twoją sytuację życiową, ustalić jej przyczyny oraz twoje problemy i potrzeby.

Pracownik:

  • zapyta o sytuację twoją oraz osób, które wspólnie z tobą mieszkają i gospodarują, w tym o:
  • źródło dochodów,
  • sytuację zawodową,
  • stan zdrowia,
  • sytuację rodzinną,
  • stan majątku,
  • jeśli stwierdzi przemoc w rodzinie – wypełni formularz Pomoc Społeczna – Niebieska Karta i dołączy go do wywiadu.

Jeśli nie zgodzisz się na wywiad – nie dostaniesz pomocy społecznej.

Co przygotować

Jeśli chcesz dostać pomoc, opowiedz pracownikowi socjalnemu o swojej trudnej sytuacji. Przygotuj:

  • dokument potwierdzający twoją tożsamość (dowód osobisty, paszport lub inny),
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego książeczkę zdrowia,
  • dokumenty, które poświadczają twoje dochody:
    • decyzję, dzięki której dostajesz:

      • rentę,
      • emeryturę,
      • świadczenie przedemerytalne,
      • zasiłek przedemerytalny,
      • emeryturę pomostową,
      • nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
      • uposażenie w stanie spoczynku,
      • rentę socjalną,
    • dowód, że dostajesz świadczenie: ostatni odcinek renty, emerytury itp.,
    • zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości wynagrodzenia, które dostajesz, bo jesteś:

      • zatrudniony,
      • pracujesz na umowę-zlecenie lub o dzieło,
  • dokumenty, które potwierdzają stopień niepełnosprawności, czyli orzeczenie o:

    • niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności),
    • całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji,
    • całkowitej niezdolności do pracy (orzeczenie lekarskie orzecznika ZUS),
  • zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia,
  • inne dokumenty (zależnie od sytuacji twojej i rodziny), które mogą mieć wpływ na prawo do świadczeń, na przykład:

    • zaświadczenie lub oświadczenie o okresie zatrudnienia (okresach, za które płacono składki na ubezpieczenie społeczne, oraz o okresach nieskładkowych),
    • zaświadczenie z urzędu gminy lub oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego,
    • zaświadczenie lub oświadczenie o kontynuowaniu nauki w gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub wyższej,
    • decyzja o:
      • uznaniu lub odmowie uznania za osobę bezrobotną,
      • utracie statusu takiej osoby,
      • przyznaniu lub odmowie przyznania (wznowieniu, wstrzymaniu, utracie, pozbawieniu):
        • prawa do zasiłku dla bezrobotnych,
        • świadczenia szkoleniowego,
        • stypendium,
        • dodatku aktywizacyjnego,
  • oświadczenie o pozostawaniu w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy,
  • dowód opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne – jeśli prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą,
  • oświadczenie o stanie majątku,
  • dokumenty, które określają twój status – jeśli jesteś cudzoziemcem,
  • inne dokumenty, o które poprosi pracownik socjalny.

Jeśli nie złożysz oświadczenia o dochodach i oświadczenia o stanie majątku – nie dostaniesz świadczenia.

Ile będziesz czekać na pomoc

  1. Postępowanie zaczyna się, gdy pracownik przyjmuje twój wniosek lub gdy wniosek trafi do ośrodka pomocy społecznej.
    Załatwienie twojej sprawy odbywa się:
    • bez zbędnej zwłoki – w ciągu 1 miesiąca od złożenia wniosku,
    • w ciągu 2 miesięcy od złożenia wniosku – jeśli jest wyjątkowo skomplikowana.
  2. Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej dostaniesz na piśmie. Wydaje ją ośrodek pomocy społecznej.

Jak możesz się odwołać

  • do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem ośrodka, który wydał decyzję,
  • w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji.

Jaką pomoc możesz dostać

  • pieniężną,
  • niepieniężną.

Co to jest pomoc pieniężna

  • zasiłki:
    • stały,
    • okresowy,
    • celowy, na przykład na żywość, leki, opał, odzież,
    • specjalny celowy dla osób o dochodach wyższych niż przyjęte kryterium dochodowe, na przykład na leki,
  • pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki,
  • wynagrodzenie dla opiekuna za opiekę, które przyznał sąd.

Kiedy dostaniesz pomoc pieniężną

Jeśli jesteś bezrobotny, ciężko chory, bezdomny, przydarzyło ci się nieszczęście lub dotyczy cię inny problem, który znajdziesz w sekcji Kto może skorzystać z pomocy społecznej, oraz jednocześnie: 

  • samotnie gospodarujesz i masz dochód do 634 zł (to „kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej”),
  • dochód na osobę w twojej rodzinie wynosi do 514 zł (to „kryterium dochodowe na osobę w rodzinie”),
  • dochód w twojej rodzinie nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (to „kryterium dochodów rodziny”).

Jak ustalić dochód

Dochód to łączne przychody wszystkich członków twojej rodziny, które dostajecie w danym miesiącu.

Dochód wylicza pracownik socjalny, który przeprowadził z tobą rodzinny wywiad środowiskowy.

Aby ustalić, czy możesz dostać pomoc, weźmie pod uwagę dochód twój i dochód twojej rodziny.

  • Dochód podajesz z miesiąca, który poprzedza miesiąc złożenia wniosku, na przykład jeśli wniosek składasz w maju – podaj dochód z kwietnia.
  • Jeśli nie masz dochodu, bo straciłeś pracę czy prawo do świadczenia – podaj dochód z miesiąca, w którym złożyłeś wniosek.

Sprawdź, co zmniejszy twój dochód

  • podatek dochodowy od osób fizycznych,
  • składki na ubezpieczenie zdrowotne,
  • alimenty, które płacisz innym osobom. 

Sprawdź, czego NIE wlicza się do twojego dochodu

  • jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego,
  • zasiłku celowego, na przykład na opał, leki, żywność, odzież,
  • pomocy materialnej o charakterze socjalnym albo motywacyjnym, którą masz na podstawie przepisów o systemie oświaty, na przykład stypendium szkolnego,
  • świadczenia w naturze, na przykład wartości otrzymanych rzeczy: żywności, odzieży, leków,
  • świadczenia, które dostajesz jako bezrobotny za prace społecznie użyteczne (na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy),
  • świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej (z ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych),
  • dochodu z użytków rolnych do 1 hektara przeliczeniowego,
  • świadczenia wychowawczego (z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci),
  • dodatku wychowawczego (z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej),
  • świadczenia pieniężnego (z art. 8a ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o Karcie Polaka).

Co to jest pomoc niepieniężna

  • praca socjalna,
  • składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne,
  • pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie się,
  • sprawienie pogrzebu,
  • poradnictwo specjalistyczne, na przykład psychologiczne, rodzinne,
  • interwencja kryzysowa, na przykład natychmiastowa specjalistyczna pomoc psychologiczna, poradnictwo socjalne, schronienie i wsparcie w domach dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży,
  • schronienie,
  • posiłek,
  • niezbędne ubranie,
  • usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy, na przykład pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieka higieniczna,
  • specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia, na przykład dostosowana do rodzaju schorzenia i niepełnosprawności pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych,
  • mieszkanie chronione,
  • pobyt i usługi w domu pomocy społecznej.

Informacji o świadczeniach pomocy społecznej, zasadach ich przyznawania oraz wysokości udzieli ci pracownik socjalny w ośrodku pomocy społecznej.

Jakie masz obowiązki

Wspólnie z pracownikiem socjalnym rozwiązuj swoją trudną sytuację życiową. Jeśli:

  • nie będziesz współdziałać,
  • jako osoba bezrobotna bez powodu odmówisz podjęcia pracy,
  • będziesz marnotrawić zasoby własne lub przyznane świadczenia,

ośrodek pomocy społecznej może:

  • nie przyznać ci pomocy,
  • ograniczyć ją,
  • całkowicie wstrzymać.

Świadczenia pomocy społecznej są uznaniowe. Wyjątkiem jest zasiłek stały, który dostaniesz, jeśli spełnisz określone warunki.

Dostaniesz zasiłek stały, jeśli:

  • masz ukończone 18 lat,
  • jesteś osobą całkowicie niezdolną do pracy,
  • jesteś osobą niezdolną do pracy z powodu wieku,
  • twój dochód jest niższy niż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej,
  • twój dochód oraz dochód na osobę w rodzinie są niższe niż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie.

Informacje

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.)